Samrat ashoka biography in marathi

अशोकांचे बहुतांश शिलालेख प्राकृत भाषेत असून ते ब्राह्मी लिपित कोरण्यात आले आहेत. एक चक्रवर्ती सम्राट ते अहिंसा, दया, शांती व उदात्त मानवी मुल्यांचा जोपासक अश्या महान राजाचा परिचय या लेखातून आपणाला होईल.

“सम्राट अशोक” – भारतीय इतिहासातील एक महान व उदार शासक – Samrat Ashok Information in Marathi

मौर्य शासन संस्थापक चंद्रगुप्त मौर्य यांचा नातू सम्राट अशोक ह्यांचा उल्लेख भारतीय इतिहासात केवळ महान राजा इतकाच नसून एक सर्वगुणसंपन्न, प्रजा हितकारी व भारतीय स्थापत्य कला विकसित करणारा राजा म्हणून होतो.

प्रत्यक्षात त्या काळात बौद्ध धर्माचे फार कमी अनुयायी होते.

त्यांच्या राजवटीत समाजात निर्माण करण्यात आलेल्या मूल्यांचा प्रभाव आजही पाहायला मिळतो. ‘कलिंग देशाबरोबरील युद्धात एक लाख सैनिक मारले गेले, दीड लाख बेपत्ता झाले आणि त्याहून जास्त जखमी झाले’, असे त्या शिलालेखावर नमूद करण्यात आले आहे.

फारसमध्ये भयंकर संघर्ष सुरू होता. आंध्र आणि बंगाल या दोन्ही प्रदेशांच्या मध्ये असलेले कलिंग राज्य अशोकाने प्रखर लढाईअंती जिंकून घेतले. त्यानंतर चंद्रगुप्ताचा नातू सम्राट अशोकच्या काळात मौर्य साम्राज्य शिखरावर पोचलं होतं, त्याला प्रचंड वैभव प्राप्त झालं होतं."

"मात्र सम्राट अशोकाच्या मृत्यूनंतर मौर्य साम्राज्याची घसरण वेगाने झाली.

रोमिला थापर यांनी 'अशोक अँड द डिक्लाइन ऑफ मौर्याज' हे पुस्तक लिहिलं आहे. मात्र, या लग्नानंतर अशोक यांना दोन मुलं झाली, महिंदा आणि संघमित्रा. यात धार्मिक सहिष्णुतेवर भर देण्यात आला आहे. त्यातच त्यांचा मृत्यू झाला.

सुसिमा जेव्हा पाटलीपुत्रमध्ये परत आले तेव्हा त्यांना वडिलांच्या पश्चात अशोकनं पाटलीपुत्रवर वर्चस्व मिळवलं आहे, हे समजलं.

त्यामुळं त्यांचं समाजातील स्थान शाही कुटुंबाच्या बरोबरीचं नव्हतं."

अशोका यांचा मोठा भाऊ सुसिमा याची बिंदुसारनं वारसदार म्हणून निवड केली होती.

मात्र, इसवीसनपूर्व 274 मध्ये मौर्य साम्राज्यात आणखी एक बंड झालं. ह्यांच्या आईचे नाव महाराणी धर्मा असे होते, बालपणापासून अशोक ह्यांच्यामध्ये साहसी वृत्ती, पराक्रम व शत्रू हन्ता (शत्रूचा समूळ नाश करणे )इत्यादी गुण स्पष्ट दिसून येत होते.

अशोक ह्यांना काही उपनाव सुध्दा होते ज्यामध्ये प्रियदर्शी व देवनावप्रिय इत्यादींचा समावेश होतो, सम्राट अशोक ह्यांचा जन्म ईसवी सन पूर्व ३०४ अशी ऐतेहासिक नोंद आहे, प्रत्यक्षात पाटलीपुत्र राज्याची सत्ता सूत्रे ईसवीसन पूर्व २६९ ते २३२ ह्या काळात अशोक ह्यांच्या कडे आल्याचा उल्लेख आहे.

त्यांनी सुसीमाला परत येण्याचा आणि त्याजागी अशोक यांना तक्षशिलेला जाण्याचा आदेश दिला.

अलेक्झांडरच्या साम्राज्याचा गमावलेला भूभाग पुन्हा आपल्या वर्चस्वाखाली आणण्याचा प्रयत्न सेल्युकसनं इसवीसन पूर्व 305 मध्ये केला. तसेच उत्तरेकडील काश्मीर राज्य त्याने आपल्या आधिपत्याखाली आणले. यासाठी त्यांने लेखनाद्वारे विचार पोहोचवण्यासाठी पावलं उचलली."

यासाठीच अशोकांनी अनेक शिलालेख लिहून घेतले होते.

अशोक यांनी त्यांचे संदेश प्राकृत भाषेत लिहिले.

तर काही शिलालेख ग्रीक आणि अरमाइकी लिपिमध्ये देखील कोरण्यात आले आहेत.

सम्राट अशोकांनी बुद्धाच्या 'धम्मा'ची शिकवण अंमलात आणली.

अध्यात्मिक पावित्र्य आणि चालीरितींवर 'धम्म' आधारलेला नव्हता.